بایگانی ها

کاربرد کودهای بیولوژیک در ایران

 

بسمه تعالی

دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد

دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی

گروه زراعت و اصلاح نباتات

عنوان مقاله :

«کاربرد کود های بیولوژیکی در ایران»

تدوین :

مهندس شهرام رضایی

مدرس دانشکده  کشاورزی و منابع طبیعی واحد بروجرد 

محمد رضا رئیسی نافچی

دانشجوی مهندسی زراعت و اصلاح نباتات

تابستان 89

 

چکیده :

افزایش جمعیت همگام با توسعه علم و صنعت باعث گردیده تا در دهه های گذشته جهت تولید بیشتر محصولات کشاورزی در واحد سطح ، کود ها و سموم شیمیایی به کشاورزان معرفی گردند . اما مصرف بیش از حد کود ها و سموم شیمیایی در دنیا منجر به تخریب بافت خاک های زراعی و آلودگی محیط زیست گردیده و از طرفی تجمع عناصر و مواد شیمیایی در بافت گیاهان باعث به خطر افتادن سلامتی جانداران ساکن کره زمین شده است . بنابراین دانشمندان با تحقیقات گسترده ، کود های بیولوژیک (زیستی) را جایگزین کود های شیمیایی نموده اند .

در این راستا کشورهای آمریکا ، روسیه ، چین و هند با سابقه صد ساله ، پیشتاز این تکنولوژی در دنیا بوده و ایران نیز جدیداً در زمینه تولید کود های بیولوژیکی فعالیت هایی را آغاز نموده است و جهت رسیدن به کشاورزی پایدار و حفظ محیط زیست و منابع طبیعی برای آیندگان ، تولید ، توسعه و ترویج استفاده از کود های زیستی بسیار ضروری می باشد .

لغات کلیدی : کودهای بیولوژیک (زیستی) ـ کشاورزی پایدار

 

 

مقدمه :

کود های بیولوژیک (زیستی) به مواد حاصلخیز کننده ای اطلاق می شود که منشأ گیاهی یا جانوری داشته و دارای یک یا چند گونه از میکرو ارگانیسم های مفید خاکزی می باشند . اولین کود بیولوژیک با نام تجاری نیتراژین در اواخر قرن نوزدهم تولید شد و بعد از آن سایر کود های زیستی به تدریج معرفی شدند . (32)

تولید و کاربرد کود های بیولوژیک یکی از مؤلفه های اساسی در بیوتکنولوژی خاک و به تبع آن مدیریت تلفیقی تغذیه گیاه محسوب می شود . (32 و 14)

کاربرد روزافزون کود های شیمیایی باعث بروز خسارات جبران ناپذیر زیست محیطی ، بهداشتی و اقتصادی شده است . استفاده از کود های شیمیایی به دلیل باقی ماندن آنها در چرخه های طبیعت باعث آلودگی های آب و خاک شده بنابراین موجب ایجاد بیماری های مختلفی مانند سرطان در انسان می شوند . این معایب کود های شیمیایی و هزینه بالای تولید آنها منجر شده که تولید کود های زیستی مورد توجه جدی قرار گیرند . کود های زیستی در مقایسه با کود های شیمیایی از منافع اقتصادی و زیست محیطی فراوانی برخوردار هستند و علاوه بر صرفه اقتصادی باعث ایجاد پایداری در منابع خاک ، حفظ توان تولید در بلند مدت و جلوگیری از آلودگی محیط زیست می گردند . از سوی دیگر تولید محصولات غذایی با کیفیت بالا نه تنها باعث ایجاد رضایتمندی در مصرف کنندگان می شود بلکه تأمین و تضمین سلامت جسمی آنان را نیز در پی دارد .

برای پایه گذاری سیستم کشاورزی سالم در کشور همزمان با افزایش تولید این محصولات در مورد ایجاد زمینه های عرضه مطمئن در شبکه توزیع نیز برنامه ریزی لازم باید صورت گیرد زیرا اقتصادی کردن کشاورزی زیستی جهت توسعه و گسترش آن ضروری است . براساس اطلاعات موجود ، کل سطح زیر کشت محصولاتی که در کشور بدون استفاده از سموم و کود های شیمیایی تولید شده اند (محصولات ارگانیک) حدود 240 هزار هکتار شامل 126 هزار هکتار محصولات باغی و 114 هزار هکتار محصولات زراعی است که این رقم تنها حدود 1 درصد از اراضی زراعی و 2/7 درصد از اراضی باغی کشور را شامل می شود . (16 و 8)

انواع کود های بیولوژیک (زیستی) :

الف. از نظر نوع میکرو ارگانیسم ، کود های بیولوژیک به شرح ذیل تقسیم بندی می شوند :

1-الف) کود های بیولوژیک باکتریایی مانند ریزوبیوم ، ازتوباکتر و آزوسپیریلیوم

2-الف) کود های بیولوژیک قارچی مانند میکوریزا

3-الف) کود های بیولوژیک جلبکی مانند جلبک های سبز ـ آبی و آزولا

4-الف) کود های بیولوژیک اکتینومیستی مانند فرانکیا

ب. از نظر اعمالی که میکروارگانیسم ها انجام می دهند کود های بیولوژیک به شرح ذیل تقسیم می شوند :

1-ب) تثبیت کننده های ازت مولکولی

2-ب) قارچ های میکوریزا

3-ب) میکروارگانیسم های حل کننده فسفات های نامحلول

4-ب) باکتری های ریزوسفر محرک رشد گیاهان

5-ب) میکروارگانیسم های تبدیل کننده مواد آلی زاید به کمپوست

6-ب) کرم های خاکی تولید کننده ورمی کمپوست . (15)

مهمترین کود های بیولوژیک مورد استفاده در ایران :

1 . کود زیستی فسفاته بارور (2) :

کود زیستی فسفاته بارور (2) یک فناوری کاملاً ایرانی و نتیجه تلاش پژوهشگران کشور در جهاد دانشگاهی تهران بوده که باکتری های مفید P5 و P13 موجود در این کود ، ترکیبات معدنی و آلی فسفاته موجود در خاک را تجزیه نموده و یون فسفات قابل جذب را در اختیار گیاه قرار می دهند . سویه P5 باکتری Bacillus lentus می باشد که دارای قدرت رها سازی فسفات از ترکیات معدنی با تولید اسید های آلی بوده و سویه P13 باکتری Pesudomonas Putida با قدرت رها سازی فسفات از ترکیبات آلی از طریق ترشح آنزیم فسفاتاز می باشد .

جدول میانگین افزایش محصولات دیم در اثر استفاده از کود زیستی فسفاته بارور (2) (تیمار) نسبت به مزارعی که در آنها کود شیمیایی فسفاته مصرف شده است . (شاهد)

نام محصول

برداشت در مزرعه شاهد (kg/ha)

برداشت در مزرعه تیمار (kg/ha)

میانگین افزایشی محصول (kg/ha)

میانگین افزایش محصول (درصد)

گندم

1354

1475

121

7/9

کلزا

1806

2054

248

15

نخود

833

1001

168

4/20

 

روش مصرف کود زیستی فسفاته بارور (2) در گیاهان زراعی :

یک بسته کود زیستی فسفاته بارور (2) را در 5-2 لیتر آب حل کرده و محلول غلیظ را با پارچه ریز بافت صاف نمایید و این محلول را در مقدار آب مورد نیاز جهت مرطوب کردن بذر مصرفی یک هکتار رقیق کنید . محلول رقیق شده کود زیستی فسفاته بارور (2) را در یک سمپاش دستی یا افشانه آرایشگری ریخته و بعد بذور را در سایه روی نایلونی پهن کرده و محلول کود را روی آن پاشیده و به خوبی مخلوط کنید . بذور را در سایه به مدت 1 تا 2 ساعت خشک نموده تا اگر بذر به صورت مکانیزه کشت گردد دستگاه بذر کار دچار مشکل نشود . (1)

روش مصرفی کود زیستی فسفاته بارور (2) در درختان میوه :

هر بسته 100 گرمی کود زیستی فسفاته بارور (2) را برای 100 درخت مصرف می نمایند . جهت تهیه محلول کود زیستی بارور (2) یک بسته را به 100 لیتر آب افزوده و کاملاً به هم می زنند و به روش های چالکود ، آغشته نمودن ریشه نهال درختان هنگام کاشت و یا به همراه آب آبیاری برای درختان میوه استفاده می شود . (27)

2 . کود بیولوژیک تراویت :

تراویت نوعی کودبیولوژیک بوده که جهت گیاهان باغی ، زراعی ، محصولات گلخانه ای ، سبزی و صیفی ، گیاهان زینتی ، فضای سبز و زمین های ورزشی مورد استفاده قرار می گیرد . این کود صددرصد طبیعی بوده و حاوی کمپوست بقایای گیاهی و کود مرغی است و به دلیل دارا بودن مواد آلی زیاد باعث افزایش حاصلخیزی خاک و همچنین بالا بردن ظرفت نگهداری رطوبت خاک می گردد . تراویت عناصر غذایی مانند ازت ، فسفر ، پتاس ، کلسیم و عناصر ریز مغذی آهن ، منگنز ، بر ، مولیبدن ، روی و مس را داراست.

میزان مصرف کود بیولوژیک تراویت در محصولات کشاورزی

نام محصول

میزان مصرف (کیلوگرم در هکتار)

درختان میوه (پسته ـ سیب و مرکبات)

2000-500

انگور

1500-500

محصولات گلخانه ای

2000-1000

سبزی و صیفی جات

1200-700

چمن و زمین های ورزشی

2200-15

گل و گیاهان زینتی

2500-2000

 

روش مصرف :

تراویت به آسانی به وسیله کودپاش یا به صورت دستپاش در مزرعه یا باغ قابل پخش است . این کود را در اراضی کشت شده قبل از بارندگی مصرف نموده و یا بلافاصله پس از پخش در مزرعه آبیاری می کنند . (28)

 

 

3 . کود بیولوژیک ازتوباکتر :

این کود زیستی علاوه بر ازتوباکتر حاوی باکتری کمکی آزوسپیریلیوم نیز می باشد . با مصرف کود بیولوژیک ازتوباکتر می توان حداقل 20 درصد افزایش محصول در غلات و 30-20 درصد افزایش محصول در ذرت ، سبزیجات و صیفی جات مشاهده نمود . بنابراین با مصرف 4-2 کیلوگرم ازتوباکتر در یک هکتار کشت دیم غلات 200 کیلوگرم و در کشت آبی 700-500 کیلوگرم افزایش محصول در هکتار ایجاد نموده است . مصرف یک بسته ازتوباکتر در هکتار باعث تثبیت 50-20 کیلوگرم ازت هوا درخاک شده و مصرف آن به صورت تلقیح بذر و گردپاشی روی مزرعه می باشد . (19)

4 . کود بیولوژیک رایزامینا (42) :

کودی است کامل شامل ازت ، فسفر، پتاس ، ریز مغذی ها ، اسید های آمینه ، جلبک های دریایی و اسید هیومیک (هوموس) که به صورت محلول پاشی استفاده می شود ، از جمله مزایای کاربرد کود رایزامینا 42 می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

1-    افزایش مقاومت گیاه به بیماری ها و شرایط نامساعد محیطی

2-    ایجاد تعادل مناسب بین فاز های رویشی و زایشی گیاهان

3-    تحریک رشد جوانه ها ، افزایش گل دهی و اندازه میوه

4-    افزایش عملکرد

5-    بالا بردن کیفیت محصول (درصد مواد قندی ، رنگ ، مقاومت و  انبار داری)

 

میزان و روش مصرف :

کود رایزامینا 42 یک ترکیب اختصاصی برای دوران رشد بوده که جهت استفاده در صیفی جات ، سبزیجات ، درختان میوه ، گیاهان زینتی و آپارتمانی توصیه می شود . این کود زیستی را به مقدار 3-5/2 کیلوگرم در 1200-800 لیتر آب محلول نموده و در یک هکتار محلول پاشی می گردد و می بایست 5-3 بار از ابتدای تشکیل میوه تا انتهای فصل رشد تکرار شود . (10)

5 . کود بیولوژیک آمینوس :

این فرآورده در دنیا تحت عناوینی مانند فعال کننده های زیستی (Bio activators) و زیست محرک های گیاهی (Biostimulator) مورد استفاده قرار می گیرد . آمینوس مجموعه ای از اسید های آمینه کریستاله و الیگوپپتید هاست که به عنوان یک فرآورده کاملاً بی ضرر می باشد . با استفاده از آمینوس میزان برداشت محصول تا 25 درصد افزایش می یابد .

جدول استفاد از آمینوس در محصولات کشاورزی

              نوع محصول

                              زمان مصرف

گندم و جو

قبل از پنجه زنی و در زمان تشکیل خوشه

ذرت

طی دوره رشد و بعد از تشکیل گل نر

صیفی جات و محصولات گلخانه ای

طی دوره رشد و بعد از تشکیل میوه

پیاز و سیب زمینی

در اوایل رشد ، بعد از ریزش گل ها و در زمان تشکیل غده

حبوبات

طی دوره رشد و در زمان تشکیل غلاف

برنج

اوایل رشد و در زمان تشکیل خوشه

پنبه

طی دوره رویشی و در زمان تشکیل غوزه

چغندرقند

طی دوره رشد و در زمان حجیم شدن غده

دانه های روغنی

در زمان تشکیل دانه

درختان میوه

بعد از ریزش گل ها و بعد از تشکیل میوه

 

آمینوس را به صورت همراه آب آبیاری و یا محلول پاشی روی محصولات زراعی و باغی استفاده می نمایند و میزان مصرف 1-5/0 لیتر در هکتار است . (21)

6 . کود بیولوژیک ارگانوسولفین :

ماده آلی این نوع کود بیولوژیک ، کود برگشتی مرغداری ها می باشد که حاوی مقادیر زیادی ازت ، فسفر ، گوگرد و ریز مغذی هاست . این کود به واسطه داشتن گوگرد در زمین هایی که دارای PH قلیایی هستند باعث کاهش PH خاک گردیده و خاصیت اصلاح کنندگی را دارد . اکثر خاک های ایران کمتر از 5/0 درصد ماده آلی دارند و با توجه به اهمیت مواد آلی در حاصلخیزی خاک ، کاربرد ارگانوسولفین علاوه بر تأمین مواد آلی باعث افزایش قدرت نگهداری آب در خاک شده و از گیاه در مقابل تنش های کم آبی محافظت می کند.

 

 

جدول مصرف ارگانوسولفین در محصولات کشاورزی

       نوع محصول

                                      میزان مصرف

غلات (به جز برنج)

3 تن در هکتار به صورت پخش در سطح خاک و زیر و رو کردن آن

حبوبات

3 تن در هکتار به صورت پخش در سطح خاک و زیر و رو کردن آن

چغندرقند

3 تن در هکتار به صورت پخش در سطح خاک و زیر و رو کردن آن

سیب زمینی

3 تن در هکتار به صورت پخش در سطح خاک و زیر و رو کردن آن

سبزیجات و صیفی جات

3 تن در هکتار به صورت پخش در سطح خاک و زیر و رو کردن آن

نهال درختان

5-3 کیلوگرم برای هر درخت و به صورت چالکود

درختان میوه (مسن)

10-5 کیلوگرم برای هر درخت و به صورت چالکود

محصولات گلخانه ای

3-2 کیلوگرم برای هر مترمربع خاک

فضای سبز

2-1 کیلوگرم بری هر مترمربع خاک

(24)

7 . کود بیولوژیک بیوسولفور :

بیوسولفور حاوی مجموعه ای از مؤثرترین میکروارگانیسم های اکسید کننده گوگرد بوده که قادرند مقادیر قابل ملاحظه ای از گوگرد عنصری (S) را اکسیده نموده و با اکسیداسیون گوگرد ، عناصری مانند فسفر ، روی ، آهن و همچنین یون سولفات (So4) به راحتی توسط ریشه گیاه جذب می شوند . بیوسولفور به استثناء برنج برای کلیه گیاهان زراعی و باغی و به ویژه دانه های روغنی توصیه می شود .

 

روش مصرف :

برای یک هکتار مزرعه 5 بسته یک کیلوگرمی بیوسولفور را با 250 کیلوگرم گوگرد پودری مخلوط نموده و مانند کود های شیمیایی در سطح مزرعه پخش کنید . (20)

8 . کود آلی جنوبگان :

این کود آلی حاوی کود مرغی ، عناصر اصلی و ریز مغذی ها بوده و استفاده از آن جهت گیاهان گلخانه ای ، سبزیجات ، صیفی جات و درختان میوه توصیه می شود .

جدول مصرف کود آلی جنوبگان در محصولات کشاورزی

نوع محصول

زمان مصرف

مقدار مصرف

روش استفاده

درختان میوه

در زمستان

4-2 تن در هکتار

چالکود

سبزیجات و صیفی جات

قبل از کاشت

4-2 تن در هکتار

مخلوط با خاک سطحی

(30)

9 . کود بیولوژیک کالسیسان :

کالسیسان به دلیل داشتن ترکیب خاص ، کلیه عوارض ناشی از کمبود کلسیم و منیزیم را برطرف نموده و به واسطه دارا بودن اسید های آمینه باعث افزایش تقسیمات سلولی و رشد گیاهان می شود . این کود زیستی به طور متوسط به میزان 3-2 کیلوگرم در هکتار و به صورت محلول پاشی روی برگ در گیاهان زراعی و باغی استفاده می گردد . (23)

10. کود بیولوژیک نیتروکسین :

کود زیستی نیتروکسین حاوی مجموعه ای از فعال ترین سوش های باکتری های تثبیت کننده ازت از جنس ازتوباکتر و آزوسپیریلیوم است که می تواند بخش عمده ای از نیاز های ازتی گیاهان را تأمین نماید . همچنین باکتری های موجود در آن با تولید هورمون های طبیعی محرک رشد گیاه ، سبب گسترش ریشه و باعث جذب بیشتر آب و مواد غذایی توسط گیاهان می شود . براساس نتایج تحقیقات و کاربرد نیتروکسین در محصولات مختلف کشاورزی در سطوح وسیع تا 30 درصد افزایش عملکرد در واحدسطح گزارش شده است .

جدول مصرف نیتروکسین در محصولات کشاورزی

    نام محصول

مقدار نیتروکسین برای بذرمال (لیتر)

مصرف سرک

مقدار نیتروکسین (لیتر)

زمان مصرف

گندم و جو آبی

           4-2

5

مرحله پنجه زنی تا ظهور ساقه

برنج

            2

10

مرحله پنجه زنی

ذرت

            1

6-4

با آبیاری دوم

کلزا

           5/0

4-3

با آبیاری دوم

چغندرقند

  300-250 میلی لیتر

6-4

با آبیاری سوم

پنبه

            1

4

با آبیاری دوم

سبزی و صیفی

           5/0

5

با آبیاری های دوم و سوم

(34)

11. کود بیولوژیک آزومین :

آزومین کود ارگانیک مایعی است که عنصر غذایی ازت را به شکل اسید آمینه دارا بوده و به صورت محلولپاشی و یا به همراه آب آبیاری برای گیاهان زراعی ، باغی و محصولات گلخانه ای قابل استفاده می باشد که به طور متوسط به میزان 4-3 کیلوگرم در هکتار مصرف می گردد . (2)

12. کود بیولوژیک سیفومیک :

سیفومیک را به صورت محلول پاشی برگ و به همراه آب آبیاری و به میزان 3-2 کیلوگرم استفاده مینمایند . این کود حاوی 12 درصد اسید هیومیک بوده و در خاک باعث افزایش ظرفیت تبادل کایتونی و تحریک رشد ساقه ، جوانه ، برگ و میوه در گیاهان زراعی و باغی می شود . (13)

13. کود بیولوژیک سوپرنات 93 :

کودی است مایع و دارای ترکیبی از ازت و پتاسیم با منشأ آلی و اسید های آمینه که در رشد و توسعه سیستم ریشه ای گیاهان مؤثر بوده و موجب بهبود فعالیت های زیستی میکروارگانیسم های خاک می شود .

سوپرنات برای محصولات زراعی ، باغی ، سبزی و صیفی و انواع گل ها به صورت مصرف خاکی و یا به همراه آب آبیاری قابل استفاده می باشد . (12)

14. کود بیولوژیک آمینوپلانت :

آمینوپلانت حاوی انواع اسید های آمینه بوده که باعث افزایش پروتئین دانه غلات ، بهبود جذب عناصر غذایی و تحریک گل دهی و میوه دهی در گیاهان زراعی و باغی می شود و به صورت محلول پاشی روی شاخ و برگ گیاهان ، مصرف خاکی و به همراه آب آبیاری و به میزان 3-2 لیتر در هکتار استفاده می گردد . (5)

15. کود بیولوژیک هومی پارس :

هیومیک اسید اولین بار در دنیا توسط دکتر لئونارد زمین شناس آمریکایی کشف شد . مصرف هیومیک اسید در خاک باعث بهبود خواص فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی خاک می گردد . بکار گیری هیومیک اسید در خاک سبب بهبود نفوذ پذیری و پوکی خاک شده و این  امر منجر به افزایش هوا دهی و افزایش ظرفیت نگهداری آب و عناصر غذایی در خاک می گردد . همچنین استفاده از آن در خاک باعث تکثیر میکروارگانیسم های مفید جهت بهبود فرآیند تجزیه مواد و کود های آلی (کود های حیوانی و کمپوست) می شود و از این طریق آزاد شدن عناصر غذایی مفید و نهایتاً رشد بیشتر گیاهان را خواهیم داشت . بهتر است که هیومیک اسید به همراه کود های حیوانی استفاده گردد .

روش مصرف :

این کود جهت مصرف مستقیم در خاک مناسب بوده و برای درختان میوه باید در سایه انداز درخت و در عمق 40-20 سانتی متری خاک و جهت گیاهان زراعی در عمق 30-15 سانتی متری خاک استفاده شود . میزان مصرف در درختان میوه 300 گرم به ازای هر درخت و در غلات 400-300 کیلوگرم در هکتار می باشد . (35)

 

 

16. کود بیولوژیک آلگاسیفو 3000 :

کودی است مایع با منشأ گیاهی که از جلبک دریایی به نام Ascophyllum nodosum به دست می آید و سرشار از مواد غذایی و ترکیبات ارگانیک بوده که در افزایش عملکرد و بهبود کیفیت محصول مؤثر است . این کود زیستی معمولاً به صورت محلول پاشی و به میزان 4-2 کیلوگرم در هکتار جهت محصولات زراعی و باغی در مراحل مختلف رشد رویشی استفاده می شود . (4)

17. کود بیولوژیک آلگار :

کود زیستی عصاره جلبک دریایی (معجزه اقیانوس) و غنی شده با میکروالمنت هاست که تأثیر زیادی بر افزایش رشد ، باردهی ، مقاوم سازی گیاه نسبت به شرایط کم آبی ، آفات و بیماری های گیاهی داشته و به صورت محلول پاشی با غلظت 2-1 در هزار در مراحل رشد رویشی گیاهان زراعی و باغی استفاده می شود . (3)

18. کود بیولوژیک پالیس :

پالیس به صورت مایع بوده و حاوی عناصر پر مصرف ، کم مصرف ، مواد بیولوژیک و محرک های زیستی استخراج شده از کرم های خاکی است همچنین دارای اسید های هیومیک ، فولیک و اولمیک بوده و به اشکال مختلف بیوآمینوپالیس ، آگروپالیس ، پلوس پالیس و فولی پالیس در بازار یافت می شود . میزان مصرف آن در محصولات زراعی (kg/ha 600-550) و در درختان میوه (kg/ha800-700) می باشد . (18)

 

19. کود بیولوژیک سالین :

کود زیستی سالین دارای قارچ تریکودراما ، ترکیبات قندی و هورمونی جهت افزایش رشد ریشه ، حاوی عناصر پرمصرف و ریز مغذی ها بوده و به عنوان اصلاح کننده ساختمان خاک استفاده می شود . (18)

20. کود بیولوژیک تکامین بریکس :

این کود زیستی حاوی مقادیر زیادی از هورمون های افزایش دهنده رشد میوه از قبیل جبیرلین و اکسین عصاره جلبک دریایی است که باعث بهبود کیفیت ، رنگ ، طعم و اندازه میوه می شود و به میزان 3-2 لیتر جهت گیاهان زراعی و باغی استفاده و به اشکال مختلف تکامین بریکس ، تکامین مکس و تکامین رایز در بازار یافت می شود . (9)

21. کود بیولوژیک فرتی گرین استارت :

فرتی گرین استارت باعث افزایش جوانه زنی ، توسعه ریشه ، طول عمر بذر و بالا بردن عملکرد گیاهان زراعی می شود و حاوی آمینو اسید های مختلف و عصاره جلبک دریایی بوده و به میزان 200 سی سی جهت آغشته نمودن بذر (بذر مال) گیاهانی مانند گندم ، ذرت ، برنج ،  لوبیا ، سیب زمینی ، پنبه و آفتابگردان استفاده می شود . (9)

22. کود بیولوژیک آگریفول :

آگریفول حاوی هیومیک اسید ، فولیک اسید ، ازت ، فسفر و پتاس بوده که که توسعه دهنده سیستم ریشه گیاهان می باشد و به مقدار 5 لیتر در هکتار برای صیفی جات ، سبزیجات و گل های زینتی به میزان 10 لیتر در هکتار برای درختان میوه استفاده می گردد . (9)

23. کود بیولوژیک ارگومیکس :

دارای مقادیر زیادی از مواد آلی و ارگانیک است که برای حفظ حاصلخیزی خاک ضروری بوده همچنین این مواد آلی ، ظرفیت نگهداری رطوبت خاک را نیز افزایش می دهند و به طور متوسط به میزان 800 کیلوگرم در هکتار بری درختان میوه مصرف می شود . (9)

24. کود بیولوژیک سوپرنیتروپلاس (مخصوص سیب زمینی) :

این کود بیولوژیک شامل مجموعه ای از باکتری های مفید است که علاوه بر تثبیت ازت هوا و ترشح مواد محرک رشد گیاه موجب متعادل کردن جذب عناصر پر مصرف و ریز مغذی های مورد نیاز گیاهان می شود . باکتری های موجود در این کود زیستی با ساخت و ترشح انواع آنتی بیوتیک های و سیانید هیدروژن موجب مقاوم شدن گیاه در مقابل عوامل بیماری زای خاکزی می گردد .

روش و میزان مصرف :

میزان مصرف سوپرنیتروپلاس در زراعت سیب زمینی 5 لیتر به ازای غده مصرف برای یک هکتار (3-2 تن غده) و به صورت آغشته نمودن با غده می باشد . (22)

25. کود بیولوژیک ریزوبین سوپرپلاس (مخصوص لوبیا) :

باکتری های موجود در این کود زیستی با اتصال به سیستم ریشه لوبیا ، تولید گرهک هایی نموده که فعل و انفعالات شیمیایی درون آنها ، ازت هوا را تثبیت و به کود ازته تبدیل و در اختیار گیاه قرار می دهد همچنین تأثیر زیادی در بهبود جوانه زنی ، رشد و عملکرد لوبیا دارد و در صورت استفاده صحیح از ریزوبین سوپرپلاس در لوبیا ، حدود 70 درصد از ازت مورد نیاز گیاه را تأمین می نماید . میزان مصرف آن 2 کیلوگرم در هکتار و به صورت تلقیح بذر می باشد . (25)

26. کود بیولوژیک ریزوچیک پی سوپرپلاس (مخصوص نخود) :

کود زیستی مخصوص نخود دارای باکتری Mesorhizobium بوده و با ایجاد همزیستی با ریشه نخود ، نیاز غذایی ازت را تأمین می نماید و موجب بهبود کیفیت و افزایش پروتئین دانه و بالا بردن 40 درصدی محصول می گردد . ریزوچیک پی سوپرپلاس به میزان یک کیلوگرم جهت تلقیح بذر نخود استفاده می شود . (26)

27. کود بیولوژیک بیوفسفر :

بیوفسفر حاوی مجموعه ای از باکتری های حل کننده فسفات از جنس های Bacillus و Pseudomonas می باشد که دارای توانایی تولید انواع اسید های آلی و معدنی و ترشح آنزیم فسفاتاز بوده و بدین صورت ذخایر فسفر معدنی و آلی موجود در خاک را که در حالت معمول غیر قابل استفاده می باشند و به فرم قابل استفاده برای گیاهان تبدیل می نمایند . اضافه کردن بیوفسفر به خاک با ایجاد تعادل بین غلظت عناصر غذایی در خاک ، جذب سایر عناصر غذایی مورد نیاز گیاه از جمله عناصر کم مصرف را نیز افزایش می دهد . مصرف بیوفسفر همچنین باعث افزایش مقاومت گیاهان در شرایط تنش های محیطی مانند شوری و خشکی می شود .

روش و میزان مصرف بیوفسفر :

بیوفسفر به روش های اختلاط بذری (بذر مال) ، به عنوان کود سرک و آغشته نمودن قلمه ها با محلول آن برای محصولات زراعی و باغی قابل استفاده می باشد و میزان مصرف به صورت سرک به طور متوسط 3-2 لیتر در هکتار است . (7)

28. کود بیولوژیک ریزوآلفا (مخصوص یونجه) :

ریزوآلفا حاوی باکتری Sinorhizobium meliloti بوده و قادر است در همزیستی با ریشه گیاه یونجه و تشکیل گرهک های ریشه ای نیتروژن مولکولی موجود در هوا را به آمونیاک تبدیل و به طور مستقیم در اختیار یونجه قرار دهد و می تواند تا بیش از 500 کیلوگرم نیتروژن در یک هکتار را در سال تثبیت نماید .

روش و میزان مصرف ریزوآلفا :

ریزوآلفا معمولاً به دو شکل بذرمال و به همراه آب آبیاری به ترتیب به میزان 1 و 4 لیتر در هکتار قابل استفاده می باشد . (11)

29. کود بیولوژیک لیکوآلفا :

لیکو آلفا دارای 18 درصد اسید هیومیک بوده و به عنوان یک کود بیولوژیک باعث تحریک رشد گیاهان و افزایش کمی و کیفی محصول می شود که جهت محصولاتی مانند درختان میوه ، سبزیجات ، حبوبات ، چمن و گل های زینتی مصرف می گردد . (29)

30. کود بیولوژیک ورمی کمپوست :

ورمی کمپوست یکی از مؤثرترین کود های آلی بیولوژیک در تولید محصولات ارگانیک بوده که حاوی میکروارگانیسم مفید ازتوباکتر و حاوی عناصر پر مصرف و کم مصرف می باشد و به عنوان اصلاح کننده خصوصیات فیزیکوشیمیایی و بیولوژیکی خاک های متراکم استفاده می گردد . این کود بیولوژیک باعث افزایش مقاومت به استرس ها و تنش های محیطی ، ارتقاء مقاومت در برابر پاتوژن ها و عوامل بیماری زای خاک ، تشدید ریشه زایی ، رشد قلمه ها و افزایش زمان انبار داری محصولات کشاورزی می شود .

جدول مصرف کود بیولوژیک ورمی کمپوست

       نام محصول

                                      مقدار مصرف

       درختان میوه

                             3-1 کیلوگرم برای هر درخت

   درختچه های زینتی

                             3-2 کیلوگرم برای هر درختچه

         نهالستان

                             2-1 کیلوگرم در هر مترمربع

       انواع گل ها

                             2-1 کیلوگرم در هر مترمربع

     گیاهان گلدانی

                               20-10 درصد حجم گلدان

(36)

31. کود بیولوژیک نوتریتال هوموس :

نوتریتال هوموس عصاره هوموسی است که شامل اسید هیومیک ، اسید فولیک و پتاسیم بوده و باعث بهبود خواص فیزیکی ، شیمیایی و  بیولوژیکی خاک ، افزایش درصد جوانه زنی بذر و بالا بردن کمیت و کیفیت محصولات زراعی و باغی می شود . این کود زیستی به صورت محلول پاشی ، مصرف خاکی و یا آبکود (به همراه آب آبیاری) در تمامی محصولات در زمان رشد رویشی مورد استفاده قرار می گیرد . میزان مصرف به صورت محلول پاشی به میزان متوسط 2-5/1 لیتر در هزار لیتر آب توصیه می گردد . کود بیولوژیک نوتریتال هوموس همچنین به صورت ترکیب نوتریتال میکس در بازار یافت می شود . (33)

32. کود بیولوژیک فولامینا :

فولامینا حاوی بیش از 20 نوع اسید آمینه بوده که باعث افزایش عملکرد کمی و کیفی محصولات کشاورزی از قبیل سبزیجات ، گل های زینتی و درختان میوه می گردد . روش مصرف به صورت محلول پاشی (kg/ha 2-1) و از طریق آب آبیاری (kg/ha 5-3) می باشد . (17)

33. کود بیولوژیک بیوفرت :

نوعی محرک رشد مایع است که به صورت محلول پاشی روی شاخ و برگ مصرف می گردد و در گیاهان باعث مقاومت به تنش های محیطی ، پیشگیری از ریزش میوه و افزایش کمی و کیفی محصولات می شود .

جدول مصرف کود بیولوژیک بیوفرت در محصولات کشاورزی

              محصول

           میزان مصرف

            زمان مصرف

            درختان میوه

             1 در هزار

           شروع گل دهی

              مرکبات

             1 در هزار

           شروع گل دهی

                پنبه

          1 لیتر در هکتار

           شروع گل دهی

                کلزا

          1 لیتر در هکتار

           شروع گل دهی

(6)

 

34. کود بیولوژیک بیووم :

این نوع کود زیستی حاوی قارچ میکوریز Glomus بوده که به صورت پودر و کپسول برای گیاهان زراعی و باغی مصرف می شود . (31)

 

 

نتیجه گیری و پیشنهادات :

برای نهادینه کردن کاهش مصرف کود های شیمیایی و جایگزینی یا استفاده تلفیقی کود های زیستی جهت تولید محصولات ارگانیک و سالم ، نیاز به برنامه ریزی مدون بوده و در راستای نیل به کشاورزی پایدار موارد ذیل پیشنهاد می شوند :

1 . برگزاری کارگاه های آموزشی با موضوع اهمیت کاربرد کود های زیستی برای کارشناسان کشاورزی و کشاورزان

2 . اجرای طرح مزارع نمایشی و مقایسه و ارائه نتایج افزایش کمی و کیفی محصولات کشاورزی در اثر استفاده (تیمار) و عدم استفاده از کود های زیستی (شاهد) به کشاورزان سراسر کشور

3 . تأکید ویژه بر حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی در رسانه ملی

4 . تهیه و توزیع نشریات ترویجی ساده با موضوع کود های زیستی بین کشاورزان

5 . حمایت همه جانبه از شرکت های تولید کننده کود های زیستی در کشور و تهیه مواد اولیه مورد نیاز با هزینه کمتر

6 . اهمیت ویژه به مصوبات شورای سیاستگذاری مصرف بهینه سم و کود وزارت جهاد کشاورزی

7 . انجام تحقیقات کاربردی در زمینه استفاده از کود های زیستی در محصولات مختلف کشاورزی

8 . برگزاری همایش های متعدد با موضوعات کشاورزی پایدار ، کشاورزی ارگانیک و کود های زیستی در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی کشور

9 . آگاهی دادن به مردم در خصوص استفاده از محصولات ارگانیک

10. آنالیز محصولات مختلف کشاورزی و تعریف استاندارد های کیفی محصولات ارگانیک

 

 

منابع مورد استفاده :

1 . ایران را سبز می کنیم ، شرکت زیست فناوران سبز ، 1388.

2 . آزومین (کود ارگانیک برای رفع تنش های محیطی) ، شرکت هامون بذر زرین ، 1388.

3 . آلگار (معجزه اقیانوس) ، شرکت توسعه کشاورزی هزاره سوم ، 1389.

4 . آلگاسیفو 3000 ، شرکت هامون بذر زرین ، 1389.

5 . آمینوپلانت ، شرکت هامون بذر زرین ، 1388.

6 . بیوفرت (محرک رشد قوی) ، شرکت بازار گان کالا ، 1387.



۰ نظر
  • عنوان سایت منبع نویسنده دوم